यस्ता थिए– गण्डकीप्रदेशका घले राजाहरू

डा. जगमान क्ह्रोँगि लामा गुरूङ तिब्बती भाषाको ल्ह शब्दबाट ल्ह्ये र क्ल्ये हुँदै घले शब्दको संरचना भएको छ । ल्ह शब्दको अर्थ देव हो । अतः घले शब्दले देवको अर्थ बुझाउँछ । तिब्बती भाषाको स–ब्रेन् शब्दबाट साब्रेँ शब्द बनेको छ । स को अर्थ भूमि र ब्रेन्को अर्थ वद्र्धन हो । अतः साब्रेँ घलेको अर्थ भूवद्र्धन घले हो । तिब्बती भाषामा गद्दीलाई ठि भन्छ । ठि लेख्दा ख अक्षरमा र अक्षर जोडेर त्यसमा इकार लगाउ...

लेख्नेले ध्यान दिनुपर्ने पाँच कुरा

लेखन प्रक्रियाबारे लेखिएका अधिकांश पुस्तकमा लेखनका पाँच चरण हुन्छन् भनिएको छ । ती पाँच चरण भनेको तयारी, मस्यौदा, परिमार्जन, सम्पादन र प्रकाशन हो । उल्लिखित चरणलाई एकपछि अर्काेगरी जस्ताको तस्तै पछ्याउनुपर्छ भन्ने छैन । लेख्नेक्रममा प्रायशः अघिल्लो चरणमा पुगिसकेर फेरि पछिल्लो चरणमा फर्कनुपर्ने हुन सक्छ । अर्थात् लेखकले एक वा धेरैपटक पछाडि फर्केर हेर्नुपर्ने हुन्छ । यहाँ उल्लेख गरिएको लेखन प्रक्...

काठमाडौंमा कसरी बस्ने

विवश वस्ती चपला, अवलाहरू एक सुरमा गुनकेशरीको फूल ली शिरमा हिँड्न्या सखी लिकन वरिपरि अलकापुरी कान्तिपुरी नगरी काठमाडौं उपत्यकाको महिमागान गाउन चाहनेले आदिकवि भानुभक्त आचार्यद्वारा सिर्जित यी हरफहरू निश्चय नै गुन्गुनाउने गर्छन् । उन्नाइसौं शताब्दीको काठमाडौँ उपत्यकाको सुन्दरता, जनजीवन र मानवीय सम्बन्धलाई पर्गेल्ने शब्दहरू छन्, आदिकविका यो सुन्दर काव्यभित्र । आदिकविले दशकौंअघि व्याख्या ग...

दैनिक पत्रिका छाड्दै अनलाइनतिर चल्तापुर्जा पत्रकार

कुसुम भट्टराई पत्रकार मित्र विष्णु सुवेदीले अन्नपूर्णपोस्ट दैनिक छाडेर नेपालतारा डटकम सुरु गरे । बालकुमार नेपाल, केशव खनाल, गोपाल खनाल, बालकृष्ण बस्नेत, सरोजराज अधिकारीलगायतका जल्दाबल्दा पत्रकार ‘प्रिन्ट मिडिया’ छाडेर अनलाइन मिडियामै रमाएका छन् । नारायण वाग्ले, अमित ढकालहरूले ‘प्रिन्ट मिडिया’ छाडेको धेरै भयो । उनीहरू अचेल सेतोपाटीमा छन् । प्रतीक प्रधानजी पनि बाह«खरी डटकममा भिडेका छन् । भ...

पहिल्याउँदै घल राईहरूले कोरेको गोरेटो

राजकुमार दिक्पाल अक्षर चिन्ने भएपछि अक्षर भएका कागजका केही टुक्रा भेटेपछि पढिहाल्ने बानीले जीवनलाई सही गोरेटोमै डोर्याएछ भन्ठान्छु । सानै उमेरमा मेरा आँखाले गन्ती गरेको अक्षर र मेरो कलिलो मस्तिष्कको आफ्नै बुताले त्यसको भाव बुझ्न प्रयत्न गरेको क्षण सम्झँदा रमाइलै लाग्छ । जे भेटियो त्यही पढियो । मेरो के मान्यता छ भने कागजमा जुन शब्द छापिएर आउँछन्, ती महत्वहीन हुँदैनन् । बरु तिनको महत्वको विशेष...

किन चाहिन्छ मगरलाई मिडिया ?

देव पचभैयामगर   समयको परिवर्तनसँगै नेपाली समाज पनि फेरिँदै छ । आधुनिकताको नाममा धर्म, संस्कृति, परम्परागत चालचलन र रीतिरिवाज हराउँदै गएका छन् । त्यसको प्रत्यक्ष असर जनसंख्याको हिसाबले तेस्रो अनि आदिवासी जनजातिमध्ये ठूलो जातिमा पर्ने मगर समुदायमा पनि परेको छ । मगरका भाषा, संस्कृति, रहनसहन र संस्कारजन्य क्रियाकलापमा कमी आउँदै छन् । पहिचान बोकेका तिनै भाषा र धर्म, संस्कृति लोप हुँदै जा...

तँ किन आत्महत्या गर्दै छस् ?

राजु राई तँ मानवजीवनको अमूल्य अर्थ नबुझ्ने, समस्यासँग जुध्न नसक्ने संसारकै काँतर र तुच्छ मानिस होस् । र, त आत्महत्या गर्ने सोच तेरो दिमागमा आउँदै छ । संसारमा धेरै मानिस अपाङ्गता भएका दुव हात खुट्टा नभएका विभिन्न समस्यासँग जुध्दै अरूलाई हौसला दिएर शानसाथ बाँचेका छन् । कोठीमा बेचिएका बल्लतल्ल नरकीय जीवनबाट उम्किएर आफूलाई बेच्ने दलाललाई सजाय दिलाएर, त्यस्तै अरू महिलाको उद्धार गरेर शानसाथ बाँच...

Broadcast Media Theory

Lekth Nath Pandey Background   Concept of mass communication has established first half of the 19th century. While news media, especially newspapers have gone in mass circulation; the word “mass” coined. It was the time when penny press came into existence in 1830s. Yellow Journalism of late 19th century further proved it.  While newspaper has become mass circulation in the western wo...

छलाङ मार्दै होलैसुङ समूह

राजुविक्रम चाम्लिङ बीसौं शताब्दीको विश्वसमाज, विकासलाई आधार मानेर लम्केको छ । तर, एक्काइसौं शताब्दीको समाज भने विकासमात्र होइन, पहिचानसहितको विकासमा अगाडि बढिरहेको छ । चाहेर होस् वा नचाहँदा पनि विश्वसमाजले अभ्यासमा ल्याइरहेका छन् । सबै समाजले विकाससँग पहिचान स्थापित गर्न थालेका छन् । पहिचानविनाको विकासको अर्थ रहँदैन । यसको प्रभाव विकासोन्मुख राष्ट्र नेपालमा पनि परेको छ । नेपालमा जाती...

मिडियाले हाम्रो कुरा उठाउँदैन के गर्नु ?

राजकुमार दिक्पाल   नेपालका सीमान्तकृतसँग मिडियाको कुरा गर्दाखेरी कि त उनीहरूले मिडियाबारे बुझेका हुँदैनन्, कि त अर्कैतिर मुन्टो फर्काउने गर्छन् । उनीहरूको भनाइ हुन्छ, ‘हाम्रो कुरा मिडियाले उठाउँदैन के कुरा गर्नु ?’ नेपालका सीमान्तकृत वर्गका आवाज उठाउने कतिपय नेताहरूसँग मेरो पनि सम्पर्क छ । उनीहरूको जवाफ पनि त्यस्तै हुन्छ । हामी काठमाडौंमा छौं केही सीमान्तकृतको आवाज उजागर गर्नुपर्छ भन...