दोस्रो विश्वयुद्धका जीवित साक्षी

दीपेन्द्र राई खोजी गर्दै जाने हो भने दोस्रो विश्वयुद्ध लडेका योद्धा भेटिँदारहेछन् । रुद्रबहादुर दुमी राई र लालबहादुर लोहरूङ राई दोस्रो विश्वयुद्ध लडेका जीवित साक्षी हुन् । सुङ्देल, खोटाङ स्थायी घर भई झापाको तोपगाछी झरेका रुद्रबहादुर पल्टनमा रहँदा जापान र पाकिस्तानबीच घमासान युद्ध भएको थियो । उनले सम्झे, ‘जापानसँग भएको लडाइँ दोस्रो विश्वयुद्ध रहेछ, मैले त धेरै पछि मात्र थाहा पाएँ ।’ पल्टन...

१३ गोर्खा सैनिकद्वारा सगरमाथा आरोहण

बेलायती गोर्खा सैनिकले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहण गरेका छन् । ‘गोर्खा एभरेष्ट एक्सपिडिसन’ नामक पर्वतारोहण अभियानअन्तर्गत १३ गोर्खा सैनिकले सगरमाथा आरोहण गरेका हुन् । धनीराम राई, कृष्ण थापा र निर्मल पुलामीले २०१७ मे १५ मा २ बजेर १० मिनेट जाँदा सगरमाथा आरोहण गरेका थिए भने सोही टोलीका अन्य १० गोर्खा सैनिकले मे १६ मा सगरमाथा आरोहण गरेका हुन् । विश्वविख्यात लडाकु गोर्खा सैनिकले पहि...

स्वर्गीय भनिएका भीसी लिम्बू ललितपुर/दमकतिर ठमठम

‘हामी उभिएको जमिनमुनि इन्डोनेसियाली सेना रहेछन्,’ भीसी रामबहादुर लिम्बूले निधार खुम्च्याउँदै आफूले लडेको दोस्रो विश्वयुद्ध सम्झे, ‘हामी र उनीहरू सय गज दूरीमा आमनेसामने थियौं । दुवैतर्फबाट फायर खोलियो । ‘गन वान्’ र ‘गन टु’ नामक मेरा सहयोद्धालाई गोली लाग्यो । ‘टु’ तत्काल ढले । ‘वान्’ चिच्याउँदै थिए । वास्तै नगरी शत्रुको प्रतिकार गर्दै गएँ । प्रतिकारक्रममा शत्रुलाई ताक्दै ३६ र ३७ नम्बरको ग्रिनेड ...

‘वारेन्ट अफिसर’को संघर्ष : लाहुरबाट फर्केर प्रधानाध्यापक

दीपेन्द्र राई बेलायती सेनामा २२ वर्ष सात महिना सेवा गरेर घर फर्केका इमानसिंह राईको अवकाशप्राप्त जिन्दगी झनै व्यस्त रह्यो । घर फर्केको (११ दिनमात्र भएको थियो) थाहा पाएपछि दिक्तेलमा रहेको सरस्वती माध्यमिक विद्यालय दिक्तेलका प्रधानाध्यपक धर्म ताम्राकारले राई (बाम्राङ–२) कहाँ कार्यालय सहयोगी पठाए । कार्यालय सहयोगीले उनलाई विद्यालय पुर्याए । भोलिपल्टदेखि उनी त्यही विद्यालयका शिक्षक बने । त्यसता...

सूर्य लाहुरे हुँदा आमाबुवाको आँखामा आँसु

विश्वयुद्धको सम्झना धुमिल भइरहेको थियो । नेपाली जनजीवनमा आर्थिक उन्नतिको पाटो खस्कँदो अवस्थामा थियो । तसर्थ, जोकोही परिवारले छोरालाई ‘मलायाको लाहुरे’ बन्ने आशिष दिन्थे । तर, २०३६ सालमा सूर्यबहादुर खापुङले ‘लाहुरे भर्ती भएँ’ भन्दा बुवाआमाको मुहारमा खुसीको साटो आँसुले पुरियो । परिवारमा एक्लो छोरो, पुख्र्यौली थातथलो खनिखोस्री खाँदा जीवन चल्ने नै थियो । बाबुको पालासम्म ‘लाहुरे हुन जाँदै छ’ भन्ने खबर ...

फलफूल खेतीमा लाहुरे

पाको शरीर । बसी–बसी खाने उमेर । तर, मात्तिम–९ खोटाङका बलराम राईको जीवनशैली कुनै जवान युवाकोभन्दा फरक छैन । जोश र जाँगरले कुनै युवाभन्दा फरक नलाग्ने राईको दिनचर्या घामको झुल्कोसँगै बगैँचामा भएका फलफूल हेरचाहबाट सुरु हुन्छ । अस्ताउँदो घामसँगै सकिन्छ । राई बेलायती सेनाका ‘पेन्सनर’ हुन् । बेलायती सरकारबाट मासिक २१ हजार रुपैयाँ पेन्सन थाप्ने उनलाई खान, लाउन चिन्ता छैन । सँगै जागिर खाएका साथीहरू सुवि...

आफ्नो गाउँ आफैँ बनाउँदै ‘लाहुरे’

जीवनको जोस, जाँगर र उत्साह विदेशी भूमिमा परिश्रम गरेर बिताएका म्याग्दीका पूर्वलाहुरे सामाजिक काममा लागेका छन् । युरोप र खाडी देशमा पुगेका म्याग्देलीले आफ्नो गाउँमा विकासका काम गर्न सहयोग गर्न थालेका हुन् । बेलायत, बेल्जियम, बहराइन, कुवेत, कोरिया, अमेरिका पुगेका म्याग्देली अहिले गाउँमा विकास भित्र्याउन लागेका छन् । कसैले विदेशमै विभिन्न संघ–संस्था खोलेर जिल्लाका लागि काम गरेका छन् भने कसैले आफैँ ...

सिडियो कुट्ने लाहुरे

नरेश खपाङ्गीमगर ‘न खाना मीठो लाग्छ न सुत्दा निन्द्रा लाग्छ’ । स्याहारसम्भार गर्ने तन्नेरी छोरीहरू नेपाल छाडेर तीन वर्षअघि युके आएका ७० वर्षीय खिमबहादुर थापा (पल्लीमगर) को अनुभूति हो यो । नेपाल बस्दा पेन्सन छैन, यहाँ बस्दा छोराछोरी साथ छैन । चिन्तैचिन्ताले औषधिको भरमा बाँच्नुपरेको छ । १८ वर्ष उमेर नाघेका तीन छोरीलाई युके ल्याउन मुद्दामामिला झेल्दै आएका पूर्वगोरखा सैनिक थापाले ९ वर्ष १८० दिन ब्र...

नाकले बाँसुरी बजाउँदै लाहुरेको जीविकोपार्जन

दीपेन्द्र राई सँगै लाहुरे भएका नम्बरीले पेन्सन थाप्छन् । तर, उनी लाहुरे भए पनि पेन्सन थाप्दैनन् । लाहुरे भएर पनि पेन्सन थाप्न नपाउनुको पीडा खनिखोस्री साध्य छैन । ६ वर्ष लाहुरे जीवन झेलेका उनलाई बिहान–बेलुकाको जोहो गर्न कठिन परिश्रमचाहिँ गर्नुपरेको छैन । आफूसँग भएको कलाले उनीसहित परिवारका चार सदस्यलाई दुई छाक खान पुगेको छ । आफूसँग भएको कला र गला नै उनका लागि बैंक ‘ब्यालेन्स’ होे । त्यसैलाई ‘क...

बन्दुक चलाउनु कर्म, कलम चलाउनु रहर अनि धर्म

लाहुरे बन्नअघिदेखि नै उनी साहित्यका विभिन्न विधामा कलम चलाउँथे । अहिले पनि निरन्तरता दिइरहेकै छन् । भन्छन्, ‘लाहुरे हुनुपूर्व नै कविताको धङधङीले छोइएको थिएँ । यसर्थ, म कवि अनि लाहुरे भन्नु युक्तिसंगत ठान्छु ।’ बन्दुक चलाउनु मेरो कर्म हो । कलम चलाउनु पहिलो रहर अनि अब बिस्तारै धर्म पनि बन्दै गएको छ भन्ने कवि जगत नवोदितसँग तेस्रो आँखा डटकमका लागि दीपेन्द्र राईले गरेको कुराकानी : कलम बलियो हुन्छ कि...